مقصود : مقصود اكنون بذكر دليل ديگرى بر يگانگى خود پرداخته ، مىفرمايد : وَ هُوَ الَّذِي أَحْياكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ : خدا كسى است كه شما را بعد از آنكه نطفه و بيجان بوديد ، حيات بخشيد و هنگامى كه اجلتان فرا رسيد شما را ميميراند و در روز حساب شما را بر مىانگيزد . از اين بيان استفاده مىشود كه كسى كه قادر بر حيات بخشيدن ابتدايى است ، قادر بر حيات بخشيدن مجدد است . إِنَّ الْإِنْسانَ لَكَفُورٌ : انسان منكر است زيرا با همهء دليل‌هاى روشن خدا را انكار مىكند . لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً هُمْ ناسِكُوهُ : براى هر يك از امت‌هاى گذشته ، شريعت و آئينى قرار داده‌ايم كه به آن عمل ميكرده‌اند . اين معنى از ابن عباس است . برخى گويند : يعنى براى آنها مكانى قرار داده‌ايم كه بدان انس گرفته ، در آنجا عبادت خدا كرده‌اند . مناسك حج هم جاهايى است كه محل پرستش خداست ، مجاهد و قتاده گويند : يعنى براى هر كدام محلى - مثل منى يا جاهاى ديگر - قرار داده‌ايم كه در آنجا قربانى كنند . فَلا يُنازِعُنَّكَ فِي الْأَمْرِ : آنها بايد با تو در امر قربانى نزاع نكنند . تو هم بايد با آنها نزاع نكنى ( معنى باب مفاعله ) نزاع آنها اين بود كه ميگفتند : آيا كشتهء خود را ميخوريد ولى كشتهء خدا را نميخوريد ؟ يعنى چرا ميته را نميخوريد ؟ پس حق ندارند در اينباره با پيامبر خدا خصومت كنند . برخى گويند : مقصود اين است كه دين آنها نسخ شده است . بنا بر اين حق ندارند با پيامبر خدا مجادله كنند . وَ ادْعُ إِلى رَبِّكَ : به سخن آنها گوش نكن و بدعوت خويش بسوى خدا و دين ادامه بده . إِنَّكَ لَعَلى هُدىً مُسْتَقِيمٍ : كه تو بر دينى پايدار هستى . وَ إِنْ جادَلُوكَ فَقُلِ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما تَعْمَلُونَ : اگر در بارهء قربانى با تو جدال كنند ، بگو : خداوند به تكذيب شما داناتر است و كيفر شما را ميدهد . اين آيه پيش از